Prašume | Prirodno nasleđe Srbije

Objavljeno 4. jula 2018.

Tropske kišne šume, džungle ili tajge obično su prva asocijacija kada se izgovori reč ''prašuma'', zar ne?! Nepregledne guste šume Kanade, kao i one u tropskom i ekvatorskom pojasu planete danas predstavljaju možda i jedine predele na površini Zemlje koji nisu u potpunosti istraženi i naseljeni.

Ali... Jeste li znali da i u Srbiji postoje prašume?

To, istina, nisu šume u kojima žive grizli medvedi, majmuni i egzotične ptice... To su guste i mračne, čiste bukove šume, ispresecane bistrim potocima koji se uvijaju među drvećem starim i po više vekova, šume koje ljudska ruka (iako to zvuči neverovatno) nikada nije sekla i krčila! Za ovo je zaslužna pre svega činjenica da se nalaze na relativno nepristupačnim terenima, daleko od ljudi, puteva i naselja, kao i izrazito povoljni klimatski uslovi za razvoj bukove vegetacije koja je na ovim prostorima vremenom potisnula druge vrste. Zasluge idu i na račun države, koja je na vreme prepoznala ekološki znacaj ovih šuma i zaštitila ih zakonom pre skoro jednog veka.

U Srbiji postoje 3 zakonom zaštićene bukove prašume sa statusom strogog rezervata prirode. Najreprezentativnija i najveća među njima je Vinatovača, ujedno i najdostupnija, smeštena na obroncima planine Beljanice, u gornjem toku Resave, tridesetak kilometara istočno od Despotovca i petnaestak od sela Strmosten (44.071202, 21.760156). Pored nje, preostala dva rezervata su Felješana, u blizini Majdanpeka (44.329024, 21.885957) i Danilova kosa u okolini Krupnja (44.372043, 19.276472). U svakoj od njih pojedino drveće visoko je i preko 45 metara, široko u prečniku i više od jednog i po metra, a staro i preko 350 godina.

Same po sebi one predstavljaju svojevrsnu turističku atrakciju za sve ljubitelje prirode. Stići do njih i danas je izazov koji zahteva dosta energije, pešačenja i volje, ali boraviti u jednoj šumi, među džinovskim stablima koja ''pamte'' mnoge značajne epohe, događaje, generacije, narode i vladare - poseban je doživljaj.

Verovatno je baš u toj nepristupačnosti i tajna njihovog opstanka - pa neka tako što duže i ostane.

A biolozima, ekolozima, avanturistima i ljubiteljima prirode topla preporuka za jednodnevni izlet...