Stevan Aleksić | Poreklo naziva ulica

Objavljeno 23. decembra 2020.

Rubrika posvećena velikanima – domaćim i stranim ličnostima čija su dela, lični i društveni angažman imali civilizacijski značaj, a po kojima imena nose ulice i trgovi širom naše zemlje.


Stevan Aleksić (1876 - 1923), bio je jedan od najvećih srpskih slikara na prelazu 19. i 20. veka. Kvalitetom i značajem svojih radova stajao je rame uz rame sa najpoznatijim slikarima svog vremena, ali je živeći nekonvencionalno i povučeno, van gradskih i kulturnih dešavanja, ostao daleko od „velike scene“.

Izdanak srpske prečanske porodice, Stevan Aleksić rođen je i odrastao u Aradu, gradiću u rumunskom delu Banata, koji se u to vreme nalazio u granicama Austrougarske monarhije.

Kao potomak dve generacije slikara (i otac i deda su mu se bavili slikarstvom), Stevan Aleksić je svoj put izabrao još u ranoj mladosti, pa je nakon osnovnog i srednjeg obrazovanja stečenog u Aradu, poslat u Minhen na studije slikarstva. Izuzetan student, nagrađivan je više puta, ali je zbog očeve smrti bio primoran da prekine školovanje, te slikarsku akademiju nikada nije zvanično završio.


Spaljivanje mostiju Svetog Save, Stevan Aleksic

„Spaljivanje moštiju Svetog Save”, Stevan Aleksić

 


Vrativši se u zavičaj, Stevan Aleksić se trajno nastanio u Modošu, banatskom selu danas poznatijem kao Jaša Tomić, gde se oženio, sagradio kuću i slikarski atelje, pokrenuvši i školu za ikonopisanje i slikanje.

Značajan deo stvaralaštva Stevana Aleksića vezan je za religijske motive i crkvu. Uz nenadmašnog Uroša Predića, sa kojim je bio prijatelj, Stevan Aleksić je verovatno najznačajniji srpski ikonopisac.

Takođe, oslikao je na desetine crkava i manastira u Vojvodini, među kojima bi se mogli izdvojiti Crkva svetih apostola Petra i Pavla u Aradu, Almaška crkva u Novom Sadu, Preobraženjska crkva u Pančevu i ikonostas manastira Bešenovo.

Stevan Aleksić bio je predstavnik takozvane „minhenske škole“ čiji su elementi bili naročito uočljivi na njegovim portretima i autoportretima. Takođe, jedan je od prvih slikara simbolizma u srpskoj umetnosti. Jedan od najpoznatijih Aleksićevih portreta je portret Mihajla Pupina, a izuzetnu umetničku vrednost imaju i njegovi brojni autoportreti kroz koje se može hronološki pratiti umetnikova stilska, ali i lična evolucija.


„Veseli Banaćani”, Stevan Aleksić

„Veseli Banaćani”, Stevan Aleksić

Značajan trag Stevan Aleksić ostavio je i u žanr slikarstvu. Njegova predstava „Hristovog raspeća i monumentalne kompozicije „Spaljivanje moštiju Svetog Save, „Uspenje Bogorodicei druge, spadaju u red najznačajnijih dela u ovoj sferi srpskog slikarstva.

Ipak, sticajem životnih, ali i istorijskih okolnosti, Stevan Aleksić je čitavog života delovao i stvarao na margini glavnih kulturnih dešavanja, bez mnogo kontakata sa Beogradom koji je i u to vreme bio centar kulturnog i umetničkog života Srba. Imajući tek jednu izložbu u Beogradu, njegov rad nije bio u dovoljnoj meri ni ispraćen, ni prepoznat, pa možda ni cenjen u prvim decenijama 20. veka.

„Pravda“ je stigla znatno kasnije pa se danas originalna dela Stevana Aleksića mogu videti u galerijama i muzejima širom Srbije, a najveća zbirka izložena je u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu i Muzeju Srema u Sremskoj Mitrovici.


Autoportret sa suprugom Stefanijom

Autoportret sa suprugom Stefanijom

Stevan Aleksić prerano je umro u svojoj 47. godini i sahranjen je u Modošu (Jaši Tomiću) u kome je i proveo najveći deo života.

U istom mestu, osnovana je škola sa njegovim imenom u čijem se dvorištu nalazi i slikareva bista. U ostatku zemlje, tek tri ulice simbolično nose ime Stevana Aleksića.


Ulica Stevana Aleksica